Giới thiệu
Trong PHP, biến là nơi bạn lưu trữ dữ liệu để dùng trong chương trình. Khác với nhiều ngôn ngữ khác, PHP không yêu cầu khai báo kiểu dữ liệu trước — bạn chỉ cần gán giá trị là xong. Bài này tập trung vào ba thứ cốt lõi: cách dùng biến, các kiểu dữ liệu thường gặp, và cách điều khiển luồng chạy của chương trình bằng if/else cùng vòng lặp.
Biến trong PHP
Mọi biến trong PHP đều bắt đầu bằng ký hiệu $. Tên biến phân biệt chữ hoa/thường, không được bắt đầu bằng số, và không chứa dấu cách.
Ví dụ khai báo và dùng biến:
$ten = "Minh"; $tuoi = 25; $diemTrungBinh = 8.5; $daHocXong = false;
echo "Xin chào, " . $ten . ". Bạn " . $tuoi . " tuổi.";
Kết quả in ra màn hình sẽ là: Xin chào, Minh. Bạn 25 tuổi.
Dấu chấm (.) trong PHP dùng để nối chuỗi, tương tự toán tử + trong JavaScript. Đây là điểm dễ nhầm khi mới học.

Các kiểu dữ liệu cơ bản
PHP hỗ trợ các kiểu dữ liệu sau đây mà bạn sẽ dùng thường xuyên nhất:
String là chuỗi ký tự, đặt trong dấu nháy đơn hoặc nháy kép. Nháy kép cho phép nhúng biến trực tiếp vào chuỗi, nháy đơn thì không. Ví dụ: $loi = "Xin chào $ten"; sẽ ra "Xin chào Minh", còn $loi = 'Xin chào $ten'; sẽ ra đúng nguyên văn $ten.
Integer là số nguyên, ví dụ $so = 42;
Float là số thực, ví dụ $pi = 3.14;
Boolean chỉ có hai giá trị: true hoặc false. Thường dùng trong điều kiện.
Null là giá trị rỗng, dùng khi muốn khai báo biến nhưng chưa có dữ liệu: $ket = null;
Bạn có thể kiểm tra kiểu dữ liệu của biến bằng hàm gettype() hoặc dùng var_dump() để xem cả kiểu lẫn giá trị. Ví dụ: var_dump($tuoi); sẽ in ra int(25).
Cấu trúc điều kiện if/else
if/else cho phép chương trình rẽ nhánh theo điều kiện. Cú pháp cơ bản như sau:
$diem = 75;
if ($diem >= 50) { echo "Đậu"; } else { echo "Rớt"; }
Nếu cần nhiều nhánh hơn, dùng elseif:
if (diem >= 65) { echo "Khá"; } elseif ($diem >= 50) { echo "Trung bình"; } else { echo "Yếu"; }
Lưu ý dùng đúng toán tử so sánh: == so sánh giá trị, === so sánh cả giá trị lẫn kiểu dữ liệu. Ví dụ: "5" == 5 trả về true, nhưng "5" === 5 trả về false vì một cái là string, một cái là integer.
Vòng lặp
PHP có bốn loại vòng lặp chính, nhưng hai loại phổ biến nhất khi mới bắt đầu là for và while.
Vòng lặp for dùng khi bạn biết trước số lần lặp:
for ($i = 1; $i <= 5; $i++) { echo "Dòng thứ " . $i . "\n"; }
Đoạn này sẽ in ra 5 dòng từ "Dòng thứ 1" đến "Dòng thứ 5".
Vòng lặp while dùng khi điều kiện dừng không cố định:
so <= 100) { $so = $so * 2; } echo $so;
Vòng lặp này nhân đôi $so cho đến khi vượt 100, rồi in kết quả. Kết quả sẽ là 128.
Một lỗi hay gặp là quên tăng biến đếm trong while khiến vòng lặp chạy mãi không dừng — còn gọi là vòng lặp vô hạn. Nếu trang web của bạn bị treo, kiểm tra chỗ này trước.

Tổng kết
Bài này bao gồm những kiến thức nền không thể thiếu khi viết PHP: khai báo biến với $, năm kiểu dữ liệu cơ bản (string, integer, float, boolean, null), rẽ nhánh với if/elseif/else, và lặp với for/while. Hiểu chắc phần này là điều kiện để học mảng, hàm, và làm việc với form HTML ở các bài tiếp theo.
Bài kiểm tra cuối bài
Ôn lại kiến thức, thử sức và nhận góp ý cho bài làm.